Uden krijgt vier struikelstenen voor Joodse inwoners die in de Tweede Wereldoorlog werden gedeporteerd en in een concentratiekamp vermoord. De messing steentjes, die officieel Stolpersteine heten, worden in 2019 op twee verschillende plekken in het trottoir in het centrum geplaatst. De eerste struikelsteen is voor Helena Seijffers en is gelegd op 16 maart 2019. In september 2019 volgen de drie struikelstenen voor Antoinetta van Zwanenbergh-Wijnhausen, David van Zwanenbergh en Judith van Zwanenbergh-van Leeuwen.

Alle vier stierven in Sobibor.

 

Stolpersteine zijn gedenktekens voor alle slachtoffers van het nazi-bewind, dus mensen die in de oorlog vervolgd en vermoord zijn. Het is een project waar de Duitse beeldhouwer-kunstenaar Gunter Demnig (1947, Berlijn) in 1995 mee is begonnen. Hij brengt de gedenktekens aan op trottoirs voor de huizen van mensen die door de nazi’s verdreven of gedeporteerd zijn. Demnig noemt het Stolpersteine omdat je erover struikelt met je hoofd en met je hart, en je moet buigen om de tekst te kunnen lezen. In de messing plaatjes, van tien bij tien centimeter, staan naam, geboortedatum, deportatiedatum en datum en plaats van overlijden gestanst.

 

Een mens is pas vergeten,

Als zijn naam vergeten is.

 

Initiatiefnemer voor het plaatsen van struikelstenen in Uden is de Werkgroep Struikelstenen Uden, die medio 2015 achter de schermen begon met de voorbereidingen hiervoor. Zoals contact leggen met de Stolpersteine-organisatie, toestemming van de gemeente verkrijgen en informeren van de huidige pandeigenaren waar de steentjes geplaatst gaan worden.

 

De werkgroep doet nog steeds een oproep doen aan mensen die mogelijk nog meer informatie hebben. Uiteraard horen wij dat dan graag.

U vindt onze contactgegevens op de speciale contactpagina.


Wat zijn Stolpersteine (Struikelstenen)?

Een wandeling door een doodgewone straat kan plots veranderen in een reis door de geschiedenis, terug naar de jaren 1940-1945. Op diverse plaatsen in maar liefst 18 landen kunt u gedenktekens aantreffen in het trottoir. Voor de huizen van mensen die vanuit dat huis door de nazi’s verdreven, gedeporteerd, vermoord of tot zelfmoord gedreven zijn, liggen messing herdenkingsstenen. Het betreft een project van de Duitse kunstenaar Gunter Demnig (1947, Berlijn). Hij heeft deze gedenktegels Stolpersteine (struikelstenen) genoemd, omdat je erover struikelt met je hoofd en je hart. Bovendien moet je buigen om de tekst te kunnen lezen. Zo wordt de herinnering aan de gruwelijke vervolgingen in de tweede wereldoorlog levend gehouden en behouden de slachtoffers hun naam.

 

Op kubusvormige betonnen stenen van 10 x 10 cm is een messing bovenplaat bevestigd met daarin de naam, geboortedatum, deportatiedatum en plaats en datum van overlijden van het slachtoffer gegraveerd. Elk slachtoffer heeft recht op zijn of haar eigen struikelsteen. De meeste struikelstenen herinneren aan Joodse slachtoffers, maar in feite gaat het om alle nazi-slachtoffers: Joden, Sinti en Roma, politieke gevangenen, homoseksuelen, Jehova’s getuigen en gehandicapten.

 

De stenen werden lange tijd alle door de kunstenaar zelf gemaakt en geplaatst, maar vanwege de stormachtige ontwikkeling van het project laat hij zich tegenwoordig door een bevriend kunstenaar ondersteunen. De eerste steen die in een gemeente geplaatst wordt, legt hij in principe altijd zelf. Maar wanneer er heel veel stenen geplaatst moeten worden, nemen gemeentelijke stratenmakers het werk over.

 

Het project Stolpersteine begon in 1996 met 31 Stolpersteine in Berlin-Kreuzberg. Eind 2015 had Demnig al 56.000 Stolpersteine geplaatst in meer dan 1.600 steden en dorpen in achttien landen. In Nederland werden de eerste “Struikelstenen” gelegd op donderdag 29 november 2007 in Borne.

 

Link naar de website van Gunter Demnig: www.stolpersteine.eu

De struikelstenen voor het gezin van Sam van Zwanenbergh in Oss

(bron: Joods Historisch Museum)